Ana sayfa / Makaleler / Tükenmişlik sendromu: iş yorgunluğundan farkı ne?
Tükenmişlik sendromu: iş yorgunluğundan farkı ne?
Tükenmişlik, uzun süreli ve yönetilemeyen iş stresinin ardından ortaya çıkan derin bir bitkinlik hâlidir. Sadece yorgun olmak değil; işe karşı soğuma, uzaklaşma ve "ne yapsam fark etmiyor" duygusunu da içerir. Hafta sonu dinlenince geçmez, çünkü kaynağı tek bir yoğun hafta değil, uzun süreli bir dengesizliktir.
Tükenmişliğin belirtileri
- Dinlenmeyle geçmeyen fiziksel ve duygusal bitkinlik,
- İşe karşı isteksizlik, sinizm, "bana ne" duygusu,
- Eskiden yaptığınız işlerden tatmin alamamak,
- Pazar akşamları belirgin bir sıkıntı,
- Odaklanma güçlüğü, hata yapma ve unutkanlık,
- Baş ağrısı, uyku sorunları, sık hastalanma,
- Evdekilere karşı tahammülsüzlük.
Tükenmişlik neden olur?
Aşırı iş yükü tek neden değildir. Kontrol duygusunun az olması, emeğin görülmemesi, değerlerle uyuşmayan işler, haksızlık hissi ve iş ile özel hayat arasındaki sınırın kaybolması tükenmişliği besler. Kişisel tarafta mükemmeliyetçilik, "hayır" diyememek ve sürekli kendini kanıtlama ihtiyacı da riski artırır.
Tükenmişlik ile depresyon aynı şey mi?
Değil ama birbirine benzeyebilir ve iç içe geçebilir. Tükenmişlik genellikle işle ilişkilidir; depresyon ise hayatın genelini etkiler. İş dışındaki her şeyden de keyif alamıyorsanız depresyon belirtilerine de bakmak iyi olur.
Toparlanmak için neler yapılabilir?
- Sınırları yeniden çizin. Mesai sonrası e-postaları kapatmak, öğle arasını gerçekten mola olarak kullanmak küçük ama etkili adımlardır.
- Yükü konuşun. Mümkünse yöneticinizle iş yükünü, öncelikleri ve beklentileri açıkça konuşun.
- Kontrol edebildiklerinize odaklanın. Her şeyi değiştiremeseniz de gününüzün bir bölümünü düzenleyebilirsiniz.
- İş dışı kimliğinizi besleyin. Hobiler, arkadaşlar ve hareket sizi yalnızca "çalışan" olmaktan çıkarır.
- Uykuyu ve molaları ciddiye alın. Bunlar lüks değil, ihtiyaçtır.
Ne zaman destek almalı?
Bitkinlik aylardır sürüyorsa, işe gitmek dayanılmaz hâle geldiyse ya da sağlığınız etkileniyorsa destek almak iyi gelebilir. Terapide hem iş stresini besleyen düşünce kalıplarını hem de sınır koyma becerilerini çalışıyoruz. Kariyerle ilgili kararlar gündemdeyse kariyer danışmanlığı da bir seçenek. Kızılay'daki ofisimde ya da online görüşebiliriz.
Sık sorulan sorular
Tükenmişlik için iş değiştirmek gerekir mi?
Her zaman değil. Bazen sınırları, iş yükünü ve beklentileri yeniden düzenlemek yeterli olabilir; bazen de değişiklik gerekebilir. Bu kararı acele etmeden vermek önemlidir.
Tükenmişlik sadece iş hayatında mı olur?
En sık işle ilişkilendirilir ama ebeveynlik ya da bakım verme gibi yoğun sorumluluklarda da benzer bir tükenme yaşanabilir.
Tatile çıkmak tükenmişliği geçirir mi?
Tatil kısa süreli rahatlama sağlar ama tükenmişliğe yol açan koşullar değişmezse yorgunluk genellikle geri döner.
Bu süreçte yalnız kalmak zorunda değilsiniz. Yanınızda olmak için bana yazabilirsiniz. WhatsApp’tan randevu alabilirsiniz.
Kızılay, Ankara'da bireysel terapi hakkında bilgi alın
Psikolog Sena Tutar
Kızılay, Ankara’da ergen, yetişkin, çift ve aile terapisi. Hakkımda
Bu konuda diğer yazılar
İlk adımı birlikte atalım
Randevu ve sorularınız için yazabilirsiniz. Mesajlarınıza en kısa sürede dönüş yapılır.