Mükemmeliyetçilik: kusursuz olma baskısıyla baş etmek

Yüksek standartlara sahip olmak çoğu zaman başarıyı destekler. Mükemmeliyetçilikte ise standartlar o kadar katıdır ki hiçbir sonuç yeterli gelmez; hata yapmak bir felaket gibi hissedilir ve kişinin değeri başarısına bağlanır. Bu da kaygıyı, ertelemeyi ve tükenmişliği besler.

Sağlıklı yüksek standart mı, mükemmeliyetçilik mi?

Sağlıklı standartlarda kişi hedefine ulaşmaya çalışır ama küçük hatalara tahammül eder ve emeğinden keyif alabilir. Mükemmeliyetçilikte ise odak hatalardadır: Yüz soruluk bir sınavda doksan beşi doğru yapan biri, yanlış yaptığı beş soruyu günlerce düşünebilir.

Mükemmeliyetçiliğin işaretleri

• "Ya tam olmalı ya hiç" düşüncesi,
• İşleri bitirememek ya da sürekli düzeltmek,
• Başlamayı ertelemek, çünkü kusursuz yapamamaktan korkmak,
• Eleştiriye aşırı duyarlılık,
• Başkalarına iş devretmekte zorlanmak,
• Başarıdan kısa süre sonra "aslında yeterli değildi" hissi.

Mükemmeliyetçilik nereden gelir?

Çocuklukta sevginin ya da onayın başarıya bağlı hissedilmesi, çok eleştirel bir ortam ya da tersine her şeyin kusursuz göründüğü bir aile, mükemmeliyetçiliği besleyebilir. Bazen de belirsizlik ve kaygıyla baş etmenin bir yolu olarak gelişir: "Her şeyi kontrol edersem kötü bir şey olmaz."

Daha esnek olmak için adımlar

1. Bedeli görün. Mükemmeliyetçiliğin size neye mal olduğunu yazın: uyku, zaman, ilişkiler, keyif.
2. "Yeterince iyi"yi deneyin. Küçük bir işi bilerek yüzde seksen kalitede bitirin ve ne olduğunu gözlemleyin.
3. Zaman sınırı koyun. Bir işe ne kadar süre ayıracağınızı önceden belirleyin.
4. Çifte standardı fark edin. Bir arkadaşınızın aynı hatası için ne düşünürdünüz?
5. Süreci de takdir edin. Yalnızca sonucu değil, emeği ve öğrendiklerinizi de kaydedin.

Ne zaman destek almalı?

Mükemmeliyetçilik sürekli kaygıya, ertelemeye, tükenmişliğe ya da ilişkilerde gerginliğe yol açıyorsa bir psikologla çalışmak iyi gelebilir. Bilişsel Davranışçı Terapi'de katı kuralları ve "ya hep ya hiç" düşüncelerini birlikte esnetmeye çalışıyoruz. Kızılay'daki ofisimde ya da online görüşebiliriz.

Sık sorulan sorular

Bu süreçte yalnız kalmak zorunda değilsiniz. Yanınızda olmak için bana yazabilirsiniz. WhatsApp’tan randevu alabilirsiniz.

Kızılay, Ankara'da bireysel terapi hakkında bilgi alın

Psikolog Sena Tutar
Kızılay, Ankara’da ergen, yetişkin, çift ve aile terapisi. Hakkımda

Bu konuda diğer yazılar

Erteleme alışkanlığı: neden erteliyoruz, nasıl başlayabiliriz?Depresyon sadece üzgün olmak değildirYas süreci: kaybın ardından kendimize nasıl davranabiliriz?