Travma sonrası stres: yaşanan olaydan sonra neler hissedilir?

Kaza, deprem, saldırı, ani bir kayıp ya da tehdit edici bir olay yaşadıktan sonra bir süre sarsılmış hissetmek çok doğaldır. Bu tepkilerin çoğu zamanla hafifler. Bazen ise olay geride kalsa bile zihin ve beden hâlâ tehlikedeymiş gibi davranmaya devam eder. Travma sonrası stres, bu durumun haftalarca ve aylarca sürmesidir.

Travmadan sonra hangi tepkiler normaldir?

Olaydan sonraki günlerde ve haftalarda uyku sorunları, olayın zihne istemsizce gelmesi, irkilme, ağlama, öfke, uyuşukluk ya da "gerçek değilmiş gibi" hissetme sık görülür. Bunlar zihnin yaşananı işleme biçimidir ve çoğu insanda zamanla azalır. Bu dönemde güvende hissetmek, yakınlarla konuşmak ve temel ihtiyaçlara dikkat etmek iyileşmeye yardım eder.

Travma sonrası stresin belirtileri

• Yeniden yaşama: Olayın istemsizce zihne gelmesi, kâbuslar, olayı tekrar yaşıyormuş gibi hissetme,
• Kaçınma: Olayı hatırlatan yerlerden, kişilerden, konuşmalardan uzak durma,
• Tetikte olma: Sürekli diken üstünde olma, ani seslerle irkilme, uyku ve odaklanma güçlüğü,
• Düşünce ve duygu değişiklikleri: Suçluluk, utanç, "dünya tehlikeli bir yer" inancı, insanlardan uzaklaşma.

Kendinize nasıl davranabilirsiniz?

• Tepkilerinizin "zayıflık" değil, zorlayıcı bir olaya verilen doğal tepkiler olduğunu hatırlayın.
• Güvendiğiniz kişilerle zaman geçirin; hazır olduğunuzda yaşadıklarınızı konuşun.
• Uyku, beslenme ve hareket gibi temel düzeni korumaya çalışın.
• Alkol ya da başka maddelerle duyguları bastırmaktan kaçının.
• Haberleri ve olayı hatırlatan görüntüleri sınırlayın.

Ne zaman destek almalı?

Belirtiler bir aydan uzun sürüyorsa, günlük hayatınızı, işinizi ya da ilişkilerinizi belirgin biçimde etkiliyorsa bir ruh sağlığı uzmanından destek almak önemlidir. Travmaya odaklanan terapi yaklaşımları, yaşananın güvenli bir ortamda ve kişinin hızına göre işlenmesine yardım eder. Yoğun belirtilerde bir psikiyatrist değerlendirmesi de gerekebilir; farkları psikolog mu psikiyatrist mi yazısında anlattım.

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa ya da güvende değilseniz beklemeden 112'yi arayın.

Kızılay'daki ofisimde ya da online, sizin hızınızda ilerleyeceğimiz bir süreçte yanınızda olabilirim.

Sık sorulan sorular

Bu süreçte yalnız kalmak zorunda değilsiniz. Yanınızda olmak için bana yazabilirsiniz. WhatsApp’tan randevu alabilirsiniz.

Kızılay, Ankara'da bireysel terapi hakkında bilgi alın

Psikolog Sena Tutar
Kızılay, Ankara’da ergen, yetişkin, çift ve aile terapisi. Hakkımda

Bu konuda diğer yazılar

Panik atak: neler yaşanır, ne yapılabilir?Obsesif kompulsif bozukluk (OKB): takıntılar ve tekrarlayan davranışlarSosyal kaygı (sosyal fobi): belirtiler ve baş etme yolları